At Yarışı Terim Sözlüğü
TJK bahis ve yarış terimleri. Ara, kategoriye göre süz ya da harfe git.
186 terim
A
A2
Grup 2 gibi işlem gören açık koşuyu ifade eder.
A3
Grup 3 gibi işlem gören açık koşuyu ifade eder.
Açık Koşu
Belirli ırk, yaş ve cinsteki atların katılabildiği; taksit, kaydiye ve pişmancalıklar toplamının birincilik ikramiyesine eklendiği koşu türü.
AGF
Altılı Ganyan Favorisi. Altılı kuponlarındaki oyun dağılımına göre her ayakta en çok oynanan atı gösteren, ilk ayak koşulduktan sonra ilan edilen resmi tablo.
Akıtma
Atın alnından burnuna doğru uzanan beyaz veya pembe renkli leke.
Altılı Ganyan
Aynı programda belirlenen altı koşunun her birinin birincisini tahmin etme bahsi.
Antrenör
Yarış atının idman, bakım, besleme ve koşuya hazırlık sürecinden sorumlu, antrenörlük lisansı taşıyan kişi.
AP
Apranti (jokey yamağı).
Apranti
Apranti lisansıyla koşularda at binen jokey yamağı. Kendi sınıfına açık koşularda sıklet indiriminden yararlanır.
At Başı
Foto-finiş sonucunda birden fazla atın bitiş çizgisini aynı anda geçmesi durumu.
At Türü
TJK koşuları safkan İngiliz ve safkan Arap atları olmak üzere iki tür üzerinden düzenlenir. Sıklet cetvelleri, yaş grupları ve mesafeler türe göre ayrışır.
Aygır
Üreme için kullanılan yetişkin erkek attır. Yarış atlarının genetik aktarımındaki baba figürüdür.
B
Baba
Atın soy kütüğünde babalık yapan aygırı gösteren pedigree terimi.
Banko
Bir ayağa yalnızca 1 at yazmak; o ayağın çarpanı 1'de kalır.
BB
Atın rahat nefes alabilmesi için burnuna bant takılacağını gösteren işaret.
Beyaz Bayrak Ayna
Startan itibaren liderliği ele geçiren bir atın, yarışı baştan sona önde götürerek kazanması durumu.
Birim Fiyat
Bir müşterek bahis türünde tek bir kombinasyonun bedeli. Sabit değildir; hipodroma ve döneme göre değişir.
C
Centilmen Binici
Jokeyliği meslek edinmemiş, centilmen ruhsatı ile yarışlara katılan amatör binicidir.
Cidago
Atın üçüncü ve altıncı sırt omurları hizasında, iki kürek kemiği arasında kalan sırt bölgesi.
Cidago Yüksekliği
Atın cidago bölgesinden yere kadar olan dikey yüksekliği.
Cinsiyet
Yarış atında cinsiyet: aygır (erkek), kısrak (dişi) ve iğdiş. Programda e, d ve i harfleriyle kısaltılır.
Ç
D
D
Yalnızca dişi atların katılabileceği koşuları ifade eder.
Dağıtılacak (Tevziye Tabi) Tutar
Komisyon ve vergiler düşüldükten sonra kazananlara kalan tutar.
Damsire
Atın annesinin babası. Uluslararası pedigri terimidir, TJK programında Anne'nin babası olarak parantez içinde verilir.
DB
Atın dilinin bağlanacağını gösteren işaret.
Dead Heat
Bir koşuyu birden fazla atın başa baş bitirmesi. Mevzuattaki Türkçe karşılığı at başıdır; ikramiye ve bahis ödemesi bu atlar arasında paylaştırılır.
Degajman
Start öncesinde jokeylerin kabinlerine girip atlarını konumlandırdığı hazırlık aşamasıdır.
Deklare
Bir atın, katılacağı koşudan iki gün önce yetkili ilgilisi tarafından, o koşuda binecek jokey ve kullanılacak aksesuarlarla birlikte yarışacağının resmî olarak bildirilmesi.
Deklare Saatleri
Deklare işlemlerinin yapılabileceği zaman aralıklarıdır: asıl safkanlar için 07:30-09:45; ağır kilo taşıyan handikap atları için 07:30-08:15; maiden ve Şartlı-1 koşularında ön deklare için 07:30-08:30; yedek atların ön deklaresi için 07:30-09:45; sırası gelen yedek atların asıl deklaresi için 09:45-10:15.
Derece
Atın koşuyu bitirme süresi (dakika.saniye.salise, örneğin 1.19.33) ve bitiriş sırası anlamında kullanılır.
Devir
Hiçbir kuponun tüm ayakları tutturamadığı gün, havuzdaki paranın bir sonraki güne aktarılması.
DH
Devlet Harası yetiştirmesi olan atların katılabileceği koşuları ifade eder.
DHÖ
Devlet Harası kökenli atların yanı sıra, belirli koşulları taşıyan özel yetiştirme atları ile 1983 sonrası ithal edilen veya devlet tarafından temin edilen dişi Arap atlarından doğan atların da katılabileceği, TJK yönetmeliğinde ayrıntılı olarak tanımlanmış geniş kapsamlı bir koşu kategorisi.
DHT
Devlet Harası kökenli atlar ile 1983 sonrası doğan, anne-babası Devlet Harası yetiştirmesi olan özel yetiştirme atları ve bunların soyundan gelenlerin, ayrıca belirli şartlardaki ithal dişi Arap atlarının katılabildiği koşu kategorisi.
Dış Start
Start makinesinde giriş veya içeride sorun yaşayan bir atın, Komiserler Kurulu kararıyla son kulvardan yarışa dahil edilmesi.
Dizgin
Atı yönlendirmek için ağzındaki geme bağlı olan kayış.
Don
Atın vücut kıllarının rengini ve tonunu tanımlayan terim.
Donlar
Yaygın don adları: al, kır, doru, yağız.
Doru
Siyah ile kızıl arası bir don rengi.
DS
Komiserler Kurulu kararıyla atın dış starttan çıkacağını gösteren işaret.
E
E
Yalnızca erkek atların katılabileceği koşuları ifade eder.
EFG
Bir koşuda üzerine en çok ganyan satışı yapılan at.
EİD
Atın o mesafedeki şimdiye kadarki en iyi derecesi.
Eküri
Aynı koşuya katılan, aynı sahibe ya da yakınlarına ait olup programda eküri ilan edilen atlar. Ganyan, çifte ve çok ayaklı ganyan oyunlarında tek at sayılır.
En İyi Derece Ganyan
En İyi Derece Ganyan, bir atın yarış kariyeri boyunca ulaştığı en iyi derecesine karşılık gelen ganyan tutarını gösteren sütundur. TJK yarış programlarında En İyi D. Gny başlığı altında yayımlanır.
Eşek
Favori olmayan, yüksek oranlı at için kullanılan halk ağzı tabir (Outsider ile eş anlamlı).
Eyer
Binicinin oturması için atın sırtına konulan malzeme.
F
False Start (Hatalı Çıkış)
Usulüne uygun verilemediği için geçersiz sayılan start; bu durumda Yarış Komiserler Kurulu kararıyla start yeniden verilir.
Fark
Yarış bitişindeki atlar arasındaki mesafe farkı (at boyu cinsinden), yalnızca ilk dört sıra için gösterilir.
Favori / Outsider
Favori, en düşük ganyan oranlı ve en çok oynanan at; Outsider ise yüksek oranlı, az beklenen attır.
Forma
TJK programında her atın son koşularındaki derece, sıralama ve pist durumunu sembolik harflerle gösteren performans cetveli.
G
G.Çıkış
Atın startta rakiplerine göre ne kadar geç çıktığını gösterir.
G1
Grup 1 açık koşu.
G2
Grup 2 açık koşu.
G3
Grup 3 açık koşu.
Galop
Atların yarışa hazırlanmak için idman pistinde koştuğu çalışma derecesi ve mesafesidir.
Ganyan
Bir koşunun birincisini tahmin etme bahsi.
Gem
Atı yönlendirmek için ağzının içine yerleştirilen metal veya sentetik parça.
GKR
Göz koruyucu takılacağını gösteren işaret.
H
Handikap
Atların kazanma şansını eşitlemek için taşıyacakları sıkletin, handikaperlerin verdiği puanlara göre ayarlandığı koşu türü.
Handikap Puanı
Yüksek Komiserler Kurulu'nca görevlendirilen handikaperlerin, atların koşu performansına göre verdiği ve 1-140 arasında değişen puan; alınabilmesi için en az üç yarışa çıkmış olmak veya bir birincilik kazanmış olmak gerekir.
Haşa Bezi
Eyerin altına konulan ve üzerinde atın numarasının bulunduğu bez.
Havuz
Tüm oyuncuların bahis bedellerinin toplandığı ortak birikim; kazananlara buradan ödeme yapılır.
Hazır Bahis
Kupon doldurmadan, istenen tutara göre sistemin otomatik kombinasyon oluşturduğu oyun (yalnızca 3G, 4G, 5G, 6G, 7G, 7P ve Çifte'de geçerlidir).
Hipodrom
Koşuların düzenlendiği, pist, padok ve tribünlerden oluşan tesis. TJK'nın hipodromları: İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa, Adana, Kocaeli, Şanlıurfa, Elazığ, Diyarbakır ve Antalya.
HP
Handikap koşularında atın taşıyacağı kiloyu belirleyen puan değerini gösteren kısaltma.
İ
İdm
TJK yarış programlarında atın antrenman performansını ve güncel form durumunu gösteren sayısal değer.
İDM / Galop / Kenter
İdman (antrenman) çalışmaları; galop yarışa hazırlık koşusu, kenter ise zorlanmadan yapılan hafif tempolu galoptur.
İkili Bahis
En az 7 atın koştuğu bir yarışta birinci ve ikinci gelecek atları, sıraya bakılmaksızın tahmin etme bahsi.
İptal Süresi
SİB bahsi oynandıktan sonra tanınan 60 saniyelik değiştirme/iptal hakkı (sanal ortamda iptal hakkı yoktur).
İştirak Bedeli
Bahse katılmak için ödenmesi gereken toplam tutar (asgari 20 TL, azami 12.000 TL).
J
K
Kafada
Bir yarışın favorisi için kullanılan halk ağzı tabir.
Kantarma
Gem, başlık ve dizginden oluşan, atı kontrol etmeye yarayan takım.
Karma 6'lı Ganyan
Farklı hipodromların programlarının birleştirilmesiyle oluşan 6'lı ganyan türü.
Karma Yarış
Arap ve İngiliz atlarının aynı koşuda yarıştığı ırklar arası yarış türü.
Kazananlar Hissesi
Dağıtılacak tutarın, kazanan kombinasyonların toplam iştirak bedeline bölünmesiyle bulunan, her 1 TL'lik bahse düşen ödeme.
Kazanç Kesinti Tablosu
Koşudan at çıkması durumunda diğer atların SİB oranlarının yeniden hesaplanma yöntemini gösteren tablo; toplam kesinti her 1 TL için en fazla 90 kuruş olabilir.
KG
Kapalı gözlük takılacağını gösteren işaret.
KGS
Koşu Genel Sonucu kısaltması. Bir atın yarış sonuç listesindeki sıralamasını ifade eder.
Kısır Koşu
Koşu hayatında hiçbir yarış kazanamamış safkanların katılabildiği maiden koşulara verilen addır.
Kısrak
Ergin, üreme yaşındaki dişi safkan at.
Kolan
Eyeri atın beli altından geçirilerek sabitleyen kayış.
Kombinasyon Bahis
Birden fazla koşuya aynı anda bahis yapılarak tek bir kazanç tutarı elde edilen oyun türü.
Kombine Bahis
Birden fazla SİB bahsinin (Ganyan, İkili, Sıralı İkili, İlk 2, İlk 3) oranlarının çarpılarak tek kazançta birleştirildiği bahis türü.
Komisyon
TJK'nın havuzdan aldığı pay (altılı ganyanda yaklaşık %18-25).
Komple Bahis
Seçilen koşu ve atlar için olası tüm kombinasyonların otomatik olarak oynandığı bahis türü.
Konformasyon
Bir atın vücut yapısı, biçimi ve oranları.
KUL
Kulaklık takılacağını gösteren işaret.
Kupon
Koşu yeri, koşu numarası ve seçilen at veya atların işaretlendiği bahis formu.
KV
Kısa Vadeli koşuları ifade eder.
KV-26
2 yaş ve üzeri İngiliz veya 3 yaş ve üzeri Arap atlarının katılabileceği koşu türü.
M
Maiden
Yarış hayatında hiç koşu kazanmamış atların katılabildiği koşu türü.
Maiden Koşu
Yarış hayatı boyunca hiç kazanmamış atlara mahsus koşu; Türkiye'de 2-3 yaşlı İngiliz ve 3-4 yaşlı Arap safkanlarla sınırlıdır.
Meles
Sırtı çukur, yapısal kusuru olan at.
Mesafe
Koşunun start ile varış arasındaki uzunluğu, metre cinsinden. Yönetmeliğe göre 800 metrenin altına inemez.
Misli
Aynı kuponu katlayarak (2x, 3x…) oynama seçeneği.
Müşterek Bahis
Tüm ganyan bilet satışlarının bir havuzda birleştirilip dönüş oranının bu havuz üzerinden hesapalandığı bahis türü.
Müşterek Bahis Harici Koşan At
Sonucu müşterek bahis değerlendirmesine dahil edilmeyen, resmi programda önceden ilan edilmiş at.
O
Ö
P
Paddock
Hipodromda yarış öncesi atların sergilendiği ve jokeylerin bindiği alan.
Paddock No
Atın koşuda taşıdığı çul numarası. TJK'nın resmi programında karşılığı At No'dur; start yeri ise ayrı bir alan olan kulvar numarasıyla gösterilir.
Padok
Hipodromlarda atların koşu öncesi gezdirildiği ve jokeylerin son talimatları aldığı alan.
Pist
Koşunun üzerinde yapıldığı zemin. TJK hipodromlarında üç tip vardır: çim (Ç), kum (K) ve sentetik (S).
Plase
En az 7 atın koştuğu bir yarışta, bir atın birinci ya da ikinci geleceğini tahmin etme bahsi.
Plase İkili
İlk 3 dereceye girecek 2 atı, sırasız tahmin etme.
Protesto
Yarış sırasında kurallara aykırı hareket edildiğinde at sahibi, antrenör ya da Komiserler Kurulu tarafından yapılan resmi itiraz.
R
S
S
8, 9 şartlı ile 18, 24 ve handikap koşularının 'sınıf koşu' sayıldığını gösteren işaret.
Sabit İhtimalli Ganyan
Kazancın havuz paylaşımına değil, bahsin oynandığı anda ilan edilen sabit orana bağlandığı ganyan türü. Oran sonradan değişmez.
Sağrı
Atın beli ile kuyruğu arasındaki dolgun, yuvarlak bölge.
Sahip
Yarış atının kayıtlı maliki olan gerçek veya tüzel kişi.
Sakağı
Atlarda görülen, ruam olarak da bilinen bulaşıcı bir hastalık.
Seki
Atın ayağındaki beyaz renkli bölge.
Serbest Handikap Koşusu
2 yaşlı İngiliz ve 3 yaşlı Arap taylardan, sezon sonunda handikap puanı 45'i geçenlerin ağırlıklarının handikaperlerce ilan edildiği ve sonrasında kazanılan grup/sınıf koşularına göre ek kilo uygulanan koşu türü.
SGKR
Ring alanından starta kadar göz koruyucu ile gidileceğini gösteren işaret.
Sıklet
Atın koşuda taşımak zorunda olduğu toplam ağırlık: binici, eyer ve gerekiyorsa eklenen kurşun. Kilogram cinsinden ilan edilir.
Sıralı Beşli
Bir koşuda ilk beş atı sırasıyla tahmin etme.
Sıralı İkili
En az 4 atın koştuğu bir yarışta birinci ve ikinci gelecek atları sırasıyla tahmin etme bahsi.
Sıralı İkili Virgüllü
Bir koşuda birinci ve ikinci atı sıralı tahmin etmeye ek olarak virgülle üçüncü bir at ekleyerek kazanma şansını artıran bahis türü.
Sıralı Üçlü Bahis
Bir koşuda birinci, ikinci ve üçüncü gelecek atları sırasıyla doğru tahmin etmeye dayalı bahis türü.
SİB Ganyan
Ganyan oyununun, oranın bahis anında sabitlendiği versiyonu.
SİB İkili
İkili oyununun sabit oranlı versiyonu.
SİB İlk 2
Plase'in sabit oranlı versiyonu; en az 5 atın katıldığı koşularda geçerlidir.
SİB İlk 3
Sıralı Üçlü'nün sabit oranlı versiyonu; en az 6 atın katıldığı koşularda geçerlidir.
SİB İlk 4
Tabela'nın sabit oranlı versiyonu; en az 8 atın katıldığı koşularda geçerlidir.
SİB Sıralı İkili
Sıralı İkili oyununun sabit oranlı versiyonu.
Sire
Atın babası. Türkçe kaynaklarda baba, damızlık erkek at anlamında ise aygır denir.
SKG
Ring alanından starta kadar kapalı gözlükle gidileceğini gösteren işaret.
SKUL
Ring alanından starta kadar kulaklıkla gidileceğini gösteren işaret.
Son 20 Kuralı
Son 20 yarışında en az bir birincilik, iki ikincilik veya dört kez ikincilik-beşincilik arası derece alamayan atların (mahalli koşular hariç) yarışlara katılamaması ve ahır tahsisinin iptal edilmesi kuralı; kariyerinde belirli üst düzey grup galibiyetleri olan atlar bu kuraldan muaftır.
Son 6 Y
Atın son altı yarışındaki derecelerini gösteren performans tablosu. Programda sağdan sola doğru okunur, en sağdaki rakam en son koşuyu temsil eder.
Son 6Y
Atın son 6 yarışındaki sıralamaları gösteren dizi; sağdan sola okunur, en sağ en güncel yarıştır.
SOV
Havuzdan ayrıca kesilen Savunma Sanayii Destekleme Fonu vergisi (yaklaşık %7).
Sprint
At yarışlarında kısa mesafeli koşulara verilen isim ya da bir atın yarışın son bölümünde ulaştığı en yüksek hız.
St
Yarış programında atın start sırasını veya start kutusu numarasını gösteren sütun.
Start
Koşunun başladığı andır; jokeyler ve atlar start kapısında dizilir, yarış bu noktadan itibaren sayılır.
Start Alma
Yarışın başlangıcında jokeyin atını kontrollü biçimde start çizgisinden geçirmesi.
Start Denemesi
İlk kez yarışa katılacak atların, koşu tarihinden en az 10 gün önce Yüksek Komiserler Kurulu'nca oluşturulan bir komisyon gözetiminde start uygunluğunun test edilmesi.
Ş
Şartlı Koşu
Atların belirli dönemlerde kazandıkları koşu sayısı, tutarı ya da başarı durumuna göre katılım şartlarının belirlendiği koşu türüdür.
Şartlı-19 Koşu
Hiç kazanmamış 3 yaşlı İngiliz ve 4 yaşlı Arap safkanlara mahsus, bölünemeyen ve ikramiyeye bağlı ağırlık avantajı/dezavantajı uygulanan koşu türü.
T
Tabela Bahis
Bir koşuda ilk dört atı tahmin etme bahsi. Sıralı ve sırasız olarak ayrı ayrı kazandırır.
Tabela Bahis Virgüllü
Bir koşunun ilk dört sıralamasını tahmin eden tabela bahsinin, virgülle ayrılmış ek at seçenekleriyle oynanan türü.
Tay Kırma
Taylara yarış kariyeri öncesinde verilen ilk binek, eyer alıştırması gibi temel eğitim çalışmaları.
Tek Atmak / Tek Tutmak
Bir ayak için tek bir at seçmek (Banko ile aynı mantık).
Terki
Eyerin arka kısmı.
Tevzi
Dağıtılacak ikramiye tutarı.
TGK
Atın tek gözü kapalı olarak koşacağını gösteren işaret.
Tımar
Atın kıl ve derisinin temizlenmesi.
TJK
Türkiye Jokey Kulübü. 6132 sayılı Kanun uyarınca Tarım ve Orman Bakanlığı adına at yarışlarını düzenleyen ve hipodromları işleten kurum.
TR
Türkiye soy kütüğüne kayıtlı, Türkiye'de doğmuş safkan Arap ve İngiliz atları ile yurt dışında aşım yaptırılıp aynı yıl içinde ülkeye getirilen kısraklardan doğan atların katılacağı koşuları ifade eder.
Triple Crown
Bir İngiliz atının Erkek/Dişi Tay Deneme, Gazi Koşusu ve Ankara Koşusu'ndan üçünü; ya da bir 4 yaşlı Arap atının Türkiye Büyük Millet Meclisi, Niğbolu ve Veliefendi koşularının üçünü birden kazanması durumunda kazanılan unvan ve buna bağlı özel para ödülü.
Tüyo
Bir atın kazanma ihtimaline dair edinilen bilgi veya işaret.
U
ULS/W
En az dört jenerasyonu belirli, WAHO'ya kayıtlı yerli/yabancı Arap atları ile bunların soyundan gelen atların katılabileceği koşu türü.
Uzun Vadeli Bahis
Sonucu aynı gün değil, bir yarış dönemi veya serinin tamamlanmasıyla belli olan sabit oranlı bahis türü.
Uzun Vadeli Koşu
Yıl boyunca ilk kayıt, taksit ve cezalı taksit ödemeleriyle birincilik ikramiyesi büyütülen klasik Grup 1 yarışları; Türkiye'deki örnekleri Dişi/Erkek Tay Deneme, Kısrak Koşusu, Gazi Koşusu, Ankara Koşusu, Hatay Koşusu ve Çaldıran Koşusu'dur.
Ü
Y
Y
Yalnızca jokey yamaklarının (apranti) bineceği koşuları ifade eder.
Y-0
Hiç yarış kazanmamış jokey yamaklarının bineceği koşuları ifade eder.
Y-1
0-79 arası yarış kazanmış jokey yamaklarının bineceği koşuları ifade eder.
Y-2
0-159 arası yarış kazanmış jokey yamaklarının bineceği koşuları ifade eder.
Y-3
0-209 arası yarış kazanmış jokey yamaklarının bineceği koşuları ifade eder.
Yağız
Parlak siyah renkli don.
Yanak Pelüşü
Atın başına takılan ve yanağın bir kısmını örten koşumata pelüş aparatı.
Yarış Komiserler Kurulu
Yarış Otoritesi'nce her hipodrom için, At Yarışları Yönetmeliği doğrultusunda yarış hizmetlerini yürütmekle görevlendirilen kurul.
Yarış Komiserleri
Tarım ve Orman Bakanlığı'na bağlı Yüksek Komiserler Kurulu tarafından görevlendirilen, yarış sırasındaki olaylara ilişkin karar alma, ceza verme ve derece iptal etme yetkisine sahip hakem heyeti.
Yarış Sezonu
TJK tarafından yıllık olarak belirlenen ve hipodromlarda yoğun yarış faaliyetlerinin sürdürüldüğü dönem.
Yearling
1 yaşını doldurmuş taylara verilen isim.
YP
Yanak peluşu takılacağını gösteren işaret.
Yüksek Komiserler Kurulu (YKK)
Tarım ve Orman Bakanlığı bünyesinde, at yarışları, müşterek bahisler, at ıslahı, atçılığın teşviki ve soy kütüğü işlemleriyle ilgili çalışmaları yürüten sürekli kurul.
#
3'lü Ganyan
Aynı gün üzerine oyun konulan üç koşunun birincilerini doğru tahmin etmeye dayalı müşterek bahis türü.
4'lü Ganyan
Aynı gün koşulan dört ayrı koşunun birincilerini doğru tahmin etmeye dayalı müşterek bahis türü.
5'li Ganyan
Aynı gün koşulan beş koşunun birincilerini doğru tahmin etmeye dayalı müşterek bahis türü.
7'li Ganyan
Aynı gün 7 koşunun birincilerini bulma.
7'li Plase
Art arda 7 koşuda, seçilen atın ilk iki dereceden birine girmesi.
WAHO
Dünya Arap Atı Organizasyonu (World Arabian Horse Organization).
Walkover
Koşuya tek atın katılması ve bu atın bitiş çizgisini geçebilecek durumda olduğunun Komiserler Kurulu'nca onaylanarak birinci ilan edilmesi.
X
Bir önceki yıldan koşu tarihine kadar kazanılan tüm ikramiyelerin ve G1/G2/G3/A2/A3 galibiyetlerinin geçerli sayıldığı koşu türü.
X-1
Bir önceki yılın Temmuz ayından itibaren kazanılan ikramiye ve grup galibiyetlerinin geçerli sayıldığı koşu türü.